ویتالیک بوترین (Vitalik Buterin)، همبنیانگذار اتریوم، میگوید فناوریهای PeerDAS و ZK-EVM مبادله مقیاسپذیری در برابر امنیت و تمرکززدایی را که معضل سهگانه بلاکچین محسوب میشوند، حل کردهاند.
حل معضل بلاکچین با فناوریهای جدید گنجاندهشده در بروزرسانیهای اتریوم
ویتالیک بوترین در پستی در ایکس در روز شنبه ۴ ژانویه ۲۰۲۵ (۱۴ دی ۱۴۰۴)، بر پتانسیل فناوریهایی همچون نمونهبرداری دسترسپذیری داده همتابههمتا (PeerDAS) که در آپگرید فوساکا (Fusaka) معرفی شد و ماشینهای مجازی اتریوم مبتنی بر اثبات دانایی صفر (ZK-EVM) تأکید کرد و گفت این دو ارتقا، اتریوم را به «نوعی کاملاً جدید و قدرتمندتر از شبکه غیرمتمرکز» تبدیل میکنند.
او گفت:
اکنون، اتریوم با PeerDAS (در سال ۲۰۲۵) و ZK-EVMها (که انتظار میرود بخشهای کوچکی از شبکه در ۲۰۲۶ از آن استفاده کنند)، به این ترکیب میرسد: غیرمتمرکز، اجماعمحور و با پهنای باند بالا.
او افزود:
سهگانه بلاکچین حل شده است؛ نه روی کاغذ، بلکه با کدی که بهصورت زنده در حال اجراست؛ که نیمی از آن (PeerDAS) امروز روی شبکه اصلی فعال است و نیم دیگر (ZK-EVMها) از نظر عملکرد در سطح تولید قرار دارد. تنها چیزی که باقی مانده، ایمنی است.
فناوریهای اتریوم برای حل معضل سهگانه بلاک چین
پیرداس (PeerDAS) یک بهبود مقیاسپذیری است که در ارتقای فوساکا در ماه دسامبر معرفی شد و به اتریوم امکان میدهد حجم بسیار بیشتری از داده را پردازش کند.
زیکی-ایویامها (ZK-EVM) که مدتی است وجود دارند، ماشینهای مجازیای هستند که هم با اثباتهای دانایی صفر و هم با ماشین مجازی فعلی اتریوم سازگارند. آقای بوترین گفته ZK-EVMها هنوز در «مرحله آلفا» قرار دارند؛ به این معنا که از نظر عملکرد آماده هستند، اما به بهبودهای امنیتی بیشتری نیاز دارند. او یک بازه زمانی چهار ساله را برای استفاده کامل از آنها در اتریوم ارائه داده است.
به گفته بوترین، پس از تحقق این مرحله، چشمانداز حل سهگانه بهطور رسمی محقق خواهد شد. او گفت در حدود ۴ سال آینده، انتظار داشته باشید که ابعاد کامل این چشمانداز محقق شود:
- در سال ۲۰۲۶، افزایشهای بزرگ در محدودیت گس بدون وابستگی به ZK-EVM بهدلیل BALها و ePBS و اولین فرصتها برای اجرای یک نود ZK-EVM را خواهیم دید.
- در بازه ۲۰۲۶ تا ۲۰۲۸، بازقیمتگذاری گس، تغییرات در ساختار وضعیت، انتقال payload اجرایی به blobها و سایر تنظیمات برای ایمنسازی محدودیتهای گس بالاتر انجام میشود.
- در بازه ۲۰۲۷ تا ۲۰۳۰، افزایشهای بزرگتر دیگری در محدودیت گس رخ خواهد داد، زیرا ZK-EVM به روش اصلی اعتبارسنجی بلاکها در شبکه تبدیل میشود.
اتریوم ۱۰ سال برای حل سهگانه زمان صرف کرد
بوترین گفته رسیدن اتریوم به سطحی که بتواند معضل سهگانه را حل کند، نتیجه ۱۰ سال کار مستمر بوده است و به اولین پست خود درباره حل مشکلات دسترسپذیری داده در آوریل ۲۰۱۷ (فروردین ۹۶) اشاره کرد. او گفت:
این یک سفر ۱۰ ساله بود […] اما بالاخره به این نقطه رسیدیم.
سهگانه بلاک چین به دشواری ساخت یک شبکه بلاکچینی اشاره دارد که بتواند بهطور همزمان سه معیار تمرکززدایی، امنیت و مقیاسپذیری را بدون تضعیف هرکدام از این ستونها، محقق کند. بهطور کلی، بیشتر بلاک چینها ناچارند در مراحل اولیه، یک یا دو مورد از این ویژگیها (مثلاً سرعت و امنیت) را در اولویت قرار دهند و بهتدریج تلاش کنند هر سه را متعادل سازند.
بوترین در پست خود، بیت کوین را بهعنوان نمونه مطرح کرد و گفت این شبکه بهگونهای طراحی شده که «بسیار غیرمتمرکز» و امن باشد، اما از مشکلات مقیاسپذیری رنج میبرد.
