قراردادهای هوشمند کاردانو؛ مارلو(Marlowe)، پلوتوس (Plutus) و مدل EUTXO

قراردادهای هوشمند کاردانو به شما اجازه می‌دهند بدون نیاز به واسطه، از امکاناتی مثل ان اف تی، دیفای، رأی‌گیری و انواع DApp کاردانو استفاده کنید. برای درک بهتر نحوه کار این قراردادها، باید با مدل EUTXO و ابزارهایی مثل پلوتوس (Plutus) و مارلو (Marlowe) آشنا شوید. در این راهنما، سازوکار قرارداد هوشمند ADA، قابلیت‌های Plutus V3 و وضعیت اکوسیستم کاردانو در ۲۰۲۶ را بررسی می‌کنیم.

قرارداد هوشمند در کاردانو چیست؟

قرارداد هوشمند در ساده‌ترین تعریف، مجموعه‌ای از قوانین نوشته‌شده در کد است که روی بلاک چین اجرا و بدون واسطه بررسی می‌شود.

قرارداد هوشمند در کاردانو مجموعه‌ای از قوانین کدنویسی‌شده است که روی بلاک چین اجرا می‌شود و بدون نیاز به واسطه، شرایط یک تراکنش را بررسی می‌کند.

برای درک ساده‌تر، آن را مثل یک اعتبارسنج در نظر بگیرید: شما تراکنش را پیشنهاد می‌کنید و قرارداد بررسی می‌کند که آیا شرایط تعیین‌شده رعایت شده است یا نه. اگر شرایط درست باشد تراکنش تأیید می‌شود و در غیر این صورت رد خواهد شد.

این نکته مهم است که قراردادهای هوشمند کاردانو خودشان تراکنشی را آغاز نمی‌کنند. بخش آن چین (On-Chain) فقط قوانین را بررسی می‌کند و بخش آف چین (Off-Chain) برنامه غیرمتمرکز (DApp) وظیفه ساخت تراکنش را برعهده دارد.

به‌همین‌دلیل وقتی از یک DApp کاردانو برای ان افی تی (NFT)، دیفای (DeFi) رای‌گیری یا ضرب و سوزاندن توکن استفاده می‌کنید، درخواست شما از طریق رابط برنامه و کیف پول کاردانو به تراکنشی تبدیل می‌شود که باید توسط قرارداد تأیید شود. برای شناخت بهتر زیرساخت این شبکه نیز می‌توانید مطلب کاردانو چیست را بخوانید.

هاردفورک آلونزو (Alonzo)؛ نقطه شروع قراردادهای هوشمند کاردانو

هاردفورک آلونزو (Alonzo) در سپتامبر ۲۰۲۱ قابلیت اجرای قراردادهای هوشمند و ساخت DApp را به شبکه کاردانو اضافه کرد. با این ارتقا، پلوتوس (Plutus) به‌عنوان زیرساخت قراردادهای هوشمند و مدل EUTXO یا Extended UTXO برای اجرای منطق پیچیده‌تر تراکنش‌ها وارد شبکه شدند.

بنابراین اگر می‌خواهید مسیر شکل‌گیری قراردادهای هوشمند کاردانو را بشناسید، آلونزو نقطه شروع مهمی است.

البته توسعه قراردادهای هوشمند کاردانو به قابلیت‌های سال ۲۰۲۱ محدود نماند. تا سال ۲۰۲۶، نسخه سوم پلوتوس (Plutus V3) با امکانات بیشتر عرضه شد و ابزارها و زبان‌های دیگری مثل آیکن (Aiken)، آپ‌شین (OpShin) و اسکالوس (Scalus) هم در اختیار توسعه‌دهندگان قرار گرفتند.

مدل EUTXO چیست و چه تفاوتی با مدل حساب اتریوم دارد؟

کاردانو و اتریوم برای مدیریت دارایی و اجرای قراردادهای هوشمند از دو مدل متفاوت استفاده می‌کنند. اتریوم از مدل مبتنی بر حساب (Account-based) استفاده می‌کند، درحالی‌که کاردانو بر مدل خروجی تراکنش خرج‌نشده توسعه‌یافته (EUTXO) متکی است.

شناخت این تفاوت به شما کمک می‌کند متوجه شوید چرا تراکنش‌ها و DAppهای کاردانو رفتاری متفاوت با برنامه‌های اتریوم دارند.

مدل حساب اتریوم به زبان ساده

در اتریوم، هر حساب یک موجودی و وضعیت مشخص دارد؛ تقریبا شبیه حساب بانکی که با هر تراکنش موجودی آن تغییر می‌کند. قراردادهای هوشمند نیز می‌توانند اطلاعات مربوط به وضعیت خود را ذخیره کنند و با اجرای تراکنش، این اطلاعات را تغییر دهند.

این مدل برای توسعه‌دهندگانی که با ماشین مجازی اتریوم (Ethereum Virtual Machine یا EVM) و زبان سالیدیتی (Solidity) کار می‌کنند، ساختار آشنایی دارد. اما کاردانو از روش متفاوتی استفاده می‌کند و به همین دلیل نمی‌توان منطق یک قرارداد اتریومی را همیشه بدون تغییر به کاردانو منتقل کرد.

مدل EUTXO کاردانو

در کاردانو، موجودی شما از مجموعه‌ای از خروجی‌های خرج‌نشده تراکنش یا UTXO تشکیل می‌شود. وقتی تراکنشی انجام می‌دهید، UTXOهای موردنیاز مصرف و UTXOهای جدید ایجاد می‌شوند. در قراردادهای هوشمند کاردانو، اطلاعات مربوط به وضعیت قرارداد نیز می‌تواند در داده‌ای به نام دیتوم (Datum) همراه این خروجی‌ها ذخیره شود.

مزیت این مدل برای شما این است که نتیجه اجرای قرارداد و هزینه تراکنش معمولا پیش از ارسال قابل بررسی است؛ زیرا اعتبارسنجی براساس اطلاعات مشخص همان تراکنش انجام می‌شود. در مقابل، مدیریت UTXOها و ساخت تراکنش می‌تواند برای توسعه‌دهندگان پیچیده‌تر باشد و به همین دلیل طراحی DApp در کاردانو با اتریوم تفاوت دارد.

یک قرارداد هوشمند کاردانو در عمل چگونه اجرا می‌شود؟

برای درک بهتر این فرایند، ابتدا ببینیم یک تراکنش چگونه UTXO قفل‌شده در قرارداد هوشمند را خرج می‌کند. یک سواپ (Swap) در صرافی غیرمتمرکز نیز در نهایت از همین منطق اعتبارسنجی استفاده می‌کند:

• ساخت تراکنش: دی‌اپ تراکنش را می‌سازد و UTXO موردنیاز را برای خرج کردن انتخاب می‌کند.
• ارسال اطلاعات به اعتبارسنج: اطلاعات تراکنش، دیتوم و Redeemer در اختیار اسکریپت قرار می‌گیرند. دیتوم وضعیت مرتبط با UTXO و ردیمر اطلاعات موردنیاز برای انجام عملیات را مشخص می‌کند.
• بررسی شرایط: اعتبارسنج بررسی می‌کند که تراکنش با قوانین قرارداد مطابقت دارد یا نه.
• تأیید یا رد: اگر شرایط برقرار باشند، UTXO خرج و خروجی‌های جدید ایجاد می‌شوند؛ در غیر این صورت، UTXO همچنان قفل باقی می‌ماند.

در واقع، قرارداد هوشمند ADA معمولا خودش تراکنش را آغاز نمی‌کند؛ بلکه تراکنشی را که دی‌اپ ساخته بررسی و تأیید یا رد می‌کند.

     

تا ۱۵٪ سود سالانه، بدون معامله

     

در استخر مشارکت سرمایکس، بدون نیاز به ترید یا تحلیل بازار، تا ۱۵٪ سود سالانه دریافت کن و دارایی دیجیتالت رو به جریان بنداز

شروع سرمایه‌گذاری

پلوتوس (Plutus) چیست؟

پلوتوس (Plutus) پلتفرم قرارداد هوشمند کاردانو است که توسعه‌دهندگان با استفاده از آن منطق و قوانین قراردادها را تعریف می‌کنند. این پلتفرم بر پایه زبان هسکل (Haskell) و برنامه‌نویسی تابعی (Functional Programming) توسعه یافته است و بخش مهمی از زیرساخت اجرای قراردادهای هوشمند کاردانو را تشکیل می‌دهد.

قرارداد پلوتوس از بخش آن چین و آف چین تشکیل می‌شود و کد آن چین در نهایت به Plutus Core و سپس کد قابل اجرای شبکه تبدیل می‌شود. دانستن این ساختار کمک می‌کند متوجه شوید پلوتوس نام یک قرارداد مشخص نیست، بلکه بخشی از زیرساختی است که توسعه‌دهنده با آن منطق یک قرارداد را برای کاردانو تعریف می‌کند.

البته پلوتوس تنها ابزار موجود برای ساخت قرارداد در کاردانو نیست. توسعه‌دهندگان می‌توانند از زبان‌هایی مانند آیکن (Aiken) نیز استفاده کنند که در نهایت کد آن‌ها به فرمت قابل اجرای شبکه کاردانو تبدیل می‌شود.

بنابراین برای شما مهم است بدانید یک DApp کاردانو ممکن است با ابزارهای مختلفی ساخته شود، اما قرارداد آن همچنان براساس ساختار قراردادهای هوشمند کاردانو اجرا می‌شود.

پلوتوس تی ایکس (Plutus Tx) و پلوتوس کُر (Plutus Core)

پلوتوس تی ایکس (Plutus Tx) و پلوتوس کر (Plutus Core) دو بخش از مسیر تبدیل کد قرارداد به کدی هستند که شبکه کاردانو بتواند آن را اجرا کند. توسعه‌دهنده معمولا قرارداد را با هسکل (Haskell) می‌نویسد و Plutus Tx آن را به Plutus Core، یعنی زبان سطح پایین‌تر قابل فهم برای شبکه، تبدیل می‌کند.

در مستندات جدید کاردانو، پلوتوس تی ایکس با نام پلینث (Plinth) نیز شناخته می‌شود. اگر در منابع مختلف با این دو نام روبه‌رو شدید، باید بدانید هر دو به ابزار توسعه قراردادهای کاردانو با هسکل اشاره دارند.

چرا کاردانو به هسکل (Haskell) نزدیک است؟

هسکل (Haskell) زبانی است که به توسعه‌دهندگان اجازه می‌دهد منطق یک برنامه را با ساختاری دقیق و قابل بررسی بنویسند. پلوتوس نیز از همین رویکرد استفاده می‌کند تا توسعه‌دهندگان بتوانند رفتار قرارداد هوشمند را بهتر بررسی و بعضی بخش‌های آن را با روش‌های تأیید صوری (Formal Verification) ارزیابی کنند. البته این موضوع امنیت قرارداد را تضمین نمی‌کند و همچنان احتمال خطای کدنویسی وجود دارد.

در مقابل، کار با هکسل و پلینث (Plinth) برای توسعه‌دهندگان تازه وارد ساده نیست. به همین دلیل، ابزارهایی مثل آیکن (Aiken) ایجاد شده‌اند تا توسعه قراردادهای هوشمند کاردانو برای افرادی که با Haskell آشنا نیستند، آسان‌تر شود.

مارلو (Marlowe) چیست؟ قراردادهای مالی بدون نیاز به برنامه‌نویسی سنگین

اگر هدفتان ساخت قراردادهای مالی روی کاردانو است، مارلو (Marlowe) می‌تواند بخشی از پیچیدگی برنامه‌نویسی را برای شما کم کند. مارلو مجموعه‌ای از ابزارهای متن باز و یک زبان دامنه‌محور یا DSL است که برای طراحی، شبیه‌سازی، آزمایش و اجرای منطق‌های مالی ساخته شده است.

برای مثال، می‌توانید سناریوهایی مانند وام ارز دیجیتال، پرداخت دوره‌ای، مبادله دارایی و قراردادهای چندطرفه را با ابزارهایی مثل ای‌پی‌آی(API)، ران تایم (Runtime)، پلی گروند (Playground) و رابط‌های بصری مارلو طراحی و بررسی کنید.

مزیت اصلی برای شما این است که در بعضی سناریوهای مالی، لازم نیست درگیر تمام جزئیات یک زبان برنامه‌نویسی عمومی برای قراردادهای هوشمند شوید.

البته وجود این ابزارها به معنی استفاده گسترده از مارلو نیست. مستندات رسمی نمونه‌هایی از قراردادهای مارلو اجراشده روی مین‌نت (Mainnet) را ثبت کرده‌اند، در مقابل، Marlowe Runner که ابزاری برای ساخت و اجرای قراردادهای مارلو از طریق یک رابط ساده‌تر است، همچنان با برچسب Beta یا نسخه آزمایشی معرفی می‌شود و درباره استفاده از آن در محیط‌های عملیاتی احتیاط شده است.

بنابراین، اگر می‌خواهید میزان پذیرش واقعی Marlowe را بسنجید، بهتر است آمار استفاده از همان پروژه یا DApp را جداگانه بررسی کنید و صرف اجرای چند نمونه روی مین نت را نشانه پذیرش گسترده ندانید.

در بحث لایه دو نیز باید بدانید پروژه Hydra چیست، این پروژه یکی از راهکارهای رسمی اکوسیستم کاردانو است. هیدرا هد (Hydra Head) یک دفترکل کوچک آف چین ایجاد می‌کند که گروه مشخصی از مشارکت‌کنندگان می‌توانند تراکنش‌های خود را با سرعت بیشتر در آن پردازش کنند و سپس نتیجه را با شبکه اصلی کاردانو هماهنگ کنند.

پلوتوس وی۳ (Plutus V3) و قابلیت‌های جدید رمزنگاری

پلوتوس وی۳ (Plutus V3) نسخه جدیدتر پلتفرم قراردادهای هوشمند پلوتوس است که همراه با ارتقای Chang قابلیت‌های رمزنگاری و اجرایی بیشتری را در اختیار توسعه‌دهندگان کاردانو قرار داد.

یکی از قابلیت‌های مهم پلوتوس v3 پشتیبانی از BLS12-381 است؛ نوعی منحنی رمزنگاری که می‌تواند در عملیات مربوط به تأیید کارآمد اثبات‌های دانش صفر(ZK Proof) کاربرد داشته باشد.

پلوتوس v3 همچنین توابع هش Blake2b-224 و Keccak-256 را اضافه کرده است. تابع هش، داده ورودی را به یک خروجی با طول مشخص تبدیل می‌کند و در بسیاری از عملیات امنیتی بلاک چین کاربرد دارد.

پشتیبانی از Keccak-256 نیز اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا این الگوریتم در اکوسیستم اتریوم استفاده می‌شود و می‌تواند سازگاری رمزنگاری میان برنامه‌های کاردانو و اتریوم را بهتر کند.

کاربردهای عملی قراردادهای هوشمند کاردانو

قرارداد هوشمند ADA زمانی برای شما معنا پیدا می‌کند که بدانید در یک محصول واقعی چه چیزی را کنترل می‌کند. براساس قابلیت‌های فعلی کاردانو، مهم‌ترین کاربردها شامل این موارد است:

• دیفای
  در برنامه‌های دیفای یا امور مالی غیرمتمرکز، قراردادهای هوشمند می‌توانند قوانین انجام تراکنش را مشخص کنند. برای مثال، صرافی‌های غیرمتمرکز، پلتفرم‌های وام‌دهی و دیگر پروتکل‌های مالی از اعتبارسنج‌ها یا Validatorها استفاده می‌کنند؛ یعنی اسکریپت‌هایی که بررسی می‌کنند یک تراکنش شرایط لازم برای اجرا را دارد یا نه.
• ان اف تی
  اگر پروژه شما به ان اف تی (NFT) نیاز داشته باشد، پلوتوس می‌تواند برای تعریف سیاست‌های پیچیده‌تر ضرب و سوزاندن توکن استفاده شود. بااین‌حال، باید توجه کنید که کاردانو از توکن های بومی در سطح لجر (Ledger) یا دفترکل اصلی شبکه پشتیبانی می‌کند؛ بنابراین ساخت یک توکن بومی ساده همیشه به قرارداد هوشمند نیاز ندارد.
• توکن های بومی
  قراردادهای هوشمند می‌توانند شرایط ضرب و سوزاندن توکن را کنترل کنند و مشخص کنند چه زمانی و تحت چه شرایطی عرضه یک دارایی تغییر کند. این توکن ها بعدا می‌توانند در DAppها، پروژه‌های دیفای یا مدل‌های مالکیت دیجیتال مورد استفاده قرار گیرند.
• رأی‌گیری و حاکمیت
  پلوتوس V3 در دوره Conway از Script Purposeهای مرتبط با رأی‌گیری و پیشنهادهای حاکمیتی پشتیبانی می‌کند؛ Script Purpose مشخص می‌کند یک اسکریپت برای چه هدفی اجرا شده است. ارتقای Chang نیز رأی‌گیری آن چین، یعنی ثبت و اجرای فرایند رأی‌گیری روی بلاک چین، را به ساختار حاکمیت کاردانو اضافه کرد.
• متاورس و دارایی دیجیتال
  در پروژه‌های مرتبط با متاورس کاردانو، NFTها و قراردادهای هوشمند می‌توانند برای مدیریت مالکیت دارایی‌های دیجیتال، توزیع پاداش و تعاملات کاربران به کار بروند. برخی پروژه‌های توسعه‌یافته روی کاردانو نیز بخشی از منطق مربوط به پاداش‌ها و انتقال دارایی‌های دیجیتال را از طریق قراردادهای هوشمند به آن چین منتقل کرده‌اند.
• راهکارهای سازمانی
  قراردادهای هوشمند را می‌توان به سرویس‌های سازمانی نیز متصل کرد. برای مثال، مارلو ران تایم (Marlowe Runtime) رابطی است که به برنامه‌های دیگر اجازه می‌دهد با زیرساخت اجرای قراردادهای مارلو ارتباط برقرار کنند و منطق مالی را در DAppهای وب۳ یا برخی راهکارهای سازمانی به کار بگیرند.
• سناریوهای مالی با Marlowe
  اگر هدف شما ساخت قراردادهای مالی باشد، مارلو نمونه‌های آماده‌ای برای سناریوهایی مانند وام، پرداخت‌های دوره‌ای، فروش توکن و Swap ارائه می‌کند.

وضعیت واقعی اکوسیستم DApp کاردانو در ۲۰۲۶

در بررسی دیفای لاما (DefiLlama) در زمان نگارش مقاله، این سرویس ۶۳ پروتکل را برای Cardano ردیابی می‌کند و TVL شبکه را حدود ۶۴.۳۳ میلیون دلار نشان می‌دهد؛ بنابراین اکوسیستم فعال است، اما اندازه آن را باید با داده واقعی و نه صرفا تعداد پروژه‌های معرفی‌شده سنجید.

همچنین برای سنجش چشم‌انداز بازار، داده‌های اکوسیستم را در کنار تحلیل کاردانو بررسی کنید.

این اعداد فعالیت دی‌اپ‌ها و دیفای را نشان می‌دهند و این شاخص‌ها لزوما هم‌زمان با قیمت کاردانو حرکت نمی‌کنند و باید جداگانه بررسی شوند.

همچنین برای دیدن تصویر کامل‌تری از پروژه‌های فعال در اکوسیستم کاردانو، می‌توانید نقشه تعاملی CardanoCube را بررسی کنید. این سایت پروژه‌ها را در دسته‌هایی مثل کیف پول‌ها، دیفای، زیرساخت، ابزارهای توسعه، NFT و متاورس نمایش می‌دهد و برای شناخت گستره اکوسیستم کاربردی است.

امنیت و تأیید صوری در قراردادهای کاردانو

اگر می‌خواهید از یک DApp روی کاردانو استفاده کنید، مهم است بدانید که معماری Cardano فقط بخشی از ریسک‌های فنی را کاهش می‌دهد، نه همه آن‌ها را. پلوتوس و مدل EUTXO طوری طراحی شده‌اند که رفتار قراردادها قابل پیش‌بینی‌تر و بررسی آن‌ها ساده‌تر باشد و برخی آسیب‌پذیری‌ها مانند الگوی کلاسیک Reentrancy نیز در این ساختار محدود شوند.

اما این یعنی زیرساخت امن‌تر است، نه اینکه هر قرارداد هوشمندی حتما امن باشد. اگر توسعه‌دهنده اعتبارسنج را اشتباه بنویسد یا شرایط تراکنش را درست بررسی نکند، همچنان احتمال از دست رفتن دارایی وجود دارد.

همچنین، امنیت قرارداد هوشمند با امنیت خود شبکه متفاوت است؛ برای درک بهتر امنیت شبکه کاردانو، باید بدانید Ouroboros چیست و این پروتکل اجماع چه نقشی در هماهنگی و امنیت شبکه دارد.

پس قبل از اینکه کیف پولتان را به یک DApp متصل کنید یا تراکنشی را امضا کنید، فقط به این موضوع که روی کاردانو ساخته شده اکتفا نکنید. بهتر است گزارش ممیزی، سابقه تیم، اعتبار پروژه و مجوزهایی را که تراکنش از کیف پول شما می‌خواهد بررسی کنید.

محدودیت‌ها و چالش‌های قراردادهای هوشمند کاردانو

مزایای EUTXO بدون هزینه فنی به دست نمی‌آیند. خود مستندات Cardano تأکید می‌کنند که بخش بیشتری از مسئولیت ساخت تراکنش، مدیریت وضعیت، انتخاب UTXO و جلوگیری از رقابت بر سر یک خروجی به کد آف چین منتقل می‌شود؛ بنابراین طراحی یک DApp پیچیده می‌تواند برای تیمی که به مدل EVM عادت دارد، نیازمند معماری متفاوتی باشد.

محدودیت‌ها و چالش‌های قراردادهای هوشمند کاردانو

مدل EUTXO مزایایی مثل رفتار قابل پیش‌بینی‌تر تراکنش‌ها دارد، اما این مزایا بدون پیچیدگی فنی نیستند. در کاردانو، بخشی از کارهایی که در مدل‌هایی مثل EVM داخل قرارداد انجام می‌شوند، به کد آف چین منتقل می‌شوند؛ یعنی بخشی از منطق برنامه خارج از بلاک چین مسئول ساخت تراکنش، انتخاب UTXO و مدیریت وضعیت است.

به همین دلیل، اگر یک تیم به توسعه روی اتریوم و EVM عادت داشته باشد، برای ساخت DApp روی Cardano ممکن است به معماری متفاوتی نیاز داشته باشد.

• پیچیدگی EUTXO: در این مدل باید وضعیت قرارداد را به‌صورت مشخص در UTXO و داتم (Datum) تعریف کنید. داتم داده‌ای است که اطلاعات موردنیاز قرارداد را همراه یک خروجی نگه می‌دارد. مدیریت هم‌زمانی و جلوگیری از رقابت چند تراکنش برای خرج کردن یک خروجی نیز به طراحی دقیق نیاز دارد.
• جامعه توسعه‌دهنده کوچک‌تر: داده‌های الکتریک کپیتال (Electric Capital)، مجموعه‌ای که فعالیت توسعه‌دهندگان پروژه‌های بلاک چینی متن باز را بررسی می‌کند، در سال ۲۰۲۶ حدود ۲۳۳ توسعه‌دهنده فعال ماهانه برای کاردانو و حدود ۷,۶۰۰ نفر برای اتریوم نشان می‌دهد. این آمار همه توسعه‌دهندگان را پوشش نمی‌دهد، اما اختلاف مقیاس اکوسیستم توسعه این دو شبکه را نشان می‌دهد.
• تجربه توسعه متفاوت: یک DApp کاردانو باید کارهایی مثل انتخاب UTXO، ساخت تراکنش و مدیریت بخشی از وضعیت را در قسمت آف چین انجام دهد. در نتیجه، هم فرایند توسعه و هم بعضی الگوهای تعامل کاربر با برنامه با دی‌اپ‌های مبتنی بر EVM یکسان نیست.
• نقدشوندگی کمتر در دیفای: درزمان نگارش مقاله، TVL کاردانو حدود ۶۴.۳۳ میلیون دلار بود، درحالی‌که اتریوم حدود ۴۱.۲۸۳ میلیارد دلار و سولانا حدود ۴.۸۴۳ میلیارد دلار. بنابراین این اعداد بیشتر تفاوت اندازه نقدینگی اکوسیستم‌ها را نشان می‌دهند و به‌تنهایی معیار کیفیت فنی شبکه نیستند.
• نیاز به ابزارهای توسعه ساده‌تر: مسیر سنتی توسعه با پولتوس Tx یا پلینث می‌تواند برای توسعه‌دهندگان تازه‌وارد دشوار باشد. به همین دلیل ابزارهایی مثل آیکن، یک زبان ساده‌تر برای نوشتن قراردادهای کاردانو، و SDKها، یعنی مجموعه ابزارهای آماده برای توسعه نرم‌افزار، در حال گسترش هستند تا این مسیر ساده‌تر شود.
• ریسک قراردادهای بدون Audit: معماری EUTXO جای بررسی امنیتی کد را نمی‌گیرد. ممیزی امنیتی یعنی بررسی تخصصی کد قرارداد برای پیدا کردن آسیب‌پذیری‌ها؛ بنابراین اگر یک قرارداد بدون ممیزی مناسب اجرا شود، همچنان ممکن است دارایی کاربران را در معرض خطر قرار دهد.

جمع‌بندی

قراردادهای هوشمند کاردانو با مدل EUTXO اجرا می‌شوند؛ مدلی که در آن قرارداد، تراکنش ساخته‌شده توسط DApp را اعتبارسنجی می‌کند و می‌تواند نتیجه و هزینه اجرای تراکنش را قابل پیش‌بینی‌تر کند. پلوتوس زیرساخت اصلی این قراردادهاست، اما توسعه‌دهندگان می‌توانند از ابزارهایی مانند آیکن (Aiken) و برای سناریوهای مالی از مارلو (Marlowe) نیز استفاده کنند.

اگر پس از بررسی شرایط شبکه، بازار و ریسک‌ها تصمیم به معامله ADA گرفتید، امکان خرید کاردانو در سرمایکس فراهم است.

سوالات متداول