کاردانو چیست؟ معرفی شبکه کاردانو و ارز ADA

کاردانو یک شبکه بلاک چینی مستقل است که از آن می‌توان برای انتقال دارایی‌های دیجیتال و ساخت و اجرای برنامه‌های غیرمتمرکز استفاده کرد. ارز دیجیتال این شبکه نیز ADA نام دارد که برای پرداخت کارمزد تراکنش‌ها، انتقال پول و استفاده از برخی قابلیت‌های شبکه به کار می‌رود. در ادامه، این شبکه، کاربردها، مزایا و محدودیت‌های آن را بررسی می‌کنیم.

ثبت‌نام سریع در سرمایکس

با شماره موبایلت شروع کن

ثبت‌نام سریع

کاردانو و آدا چه تفاوتی دارند؟

کاردانو یک بلاک چین مستقل لایه ۱ است و ثبت و پردازش تراکنش‌ها در آن توسط خود شبکه انجام می‌شود. این شبکه علاوه بر انتقال و مدیریت دارایی‌های دیجیتال، از قراردادهای هوشمند نیز پشتیبانی می‌کند و توسعه‌دهندگان می‌توانند توکن‌های بومی و برنامه‌های غیرمتمرکز مختلفی را روی آن ایجاد کنند.

برای مثال، مین سواپ (Minswap) یک صرافی غیرمتمرکز است که بر بستر کاردانو فعالیت دارد و امکان معامله دارایی‌های مختلف این شبکه را برای کاربران فراهم می‌کند.

توکن بومی این شبکه نیز آدا (ADA) نام دارد که برای پرداخت کارمزد تراکنش‌ها، حاکمیت و رای گیری، انتقال ارزش و دسترسی به برخی قابلیت‌های شبکه استفاده می‌شود؛ بنابراین، ارز دیجیتال کاردانو زیرمجموعه هیچ ارز دیگری نیست و بر بستر بلاک چین اختصاصی خود فعالیت می‌کند.

برای درک ساده‌تر، کاردانو را می‌توانید همانند یک فروشگاه بزرگ در نظر بگیرید که خدمات مختلفی بر بستر آن عرضه می‌شود و ارز دیجیتال ADA نیز پولی است که با آن این خدمات معامله می‌شوند.

کاردانو چگونه کار می‌کند؟

کاردانو برای ثبت تراکنش‌ها و مدیریت فعالیت‌های شبکه، از سیستمی به نام اثبات سهام (Proof of Stake) استفاده می‌کند.

در این روش، شما می‌توانید با قراردادن موجودی ADA خود در فرایند استیکینگ، به تأمین امنیت شبکه کاردانو کمک کرده و پاداش دریافت کنید. شبکه نیز از میان مشارکت‌کنندگان، افرادی را برای بررسی و ثبت تراکنش‌ها انتخاب می‌کند.

این سازوکار در شبکه کاردانو اوروبوروس (Ouroboros) نام دارد که برای هماهنگی مشارکت‌کنندگان شبکه و تعیین نحوه تولید بلاک‌های جدید استفاده می‌شود. مدلی به نام eUTXO نیز نحوه پردازش و مدیریت تراکنش‌ها را در کاردانو مشخص می‌کند.

همچنین توسعه‌دهندگان به کمک قراردادهای هوشمند و توکن‌های بومی می‌توانند برنامه‌ها و دارایی‌های مختلفی را روی این شبکه ایجاد کنند.

اوروبوروس و اثبات سهام در کاردانو

همانطور که گفتیم کاردانو به‌جای استخراج، از سازوکار اثبات سهام استفاده می‌کند که در آن شما می‌توانید با استیک کردن سرمایه ADA خود، در فرایند تأیید تراکنش‌ها و تولید بلاک‌های جدید مشارکت داشته باشید.

برای درک بهتر این سیستم، تصور کنید که کاردانو یک مجموعه بزرگ است که برای بررسی و ثبت تراکنش‌ها به تعدادی مسئول نیاز دارد. به این مسئولان استخر استیکینگ (Stake Pool) گفته می‌شود که زیرساخت فنی این فرایند را اجرا و مدیریت می‌کنند. 

شما می‌توانید استیک ارز آدا خود را به یک استخر استیک واگذار کنید تا از آن برای مشارکت در شبکه استفاده شود. در این صورت، شما به یک دلگیتور (Delegator) تبدیل می‌شوید.

زمان در کاردانو به بازه‌هایی به نام ایپاک (Epoch) و هر ایپاک از بخش‌های کوچک‌تری به نام اسلات (Slot) تشکیل شده است.

در هر اسلات، ممکن است یک یا چند استخر استیکینگ برای تولید بلاک انتخاب شود. این استخر استیک تراکنش‌های جدید را بررسی می‌کند و در صورت معتبر بودن، آن‌ها را در بلاک قرار می‌دهد.

برای مشارکت در استیکینگ نیازی نیست خودتان یک استخر سهام راه‌اندازی کنید. می‌توانید ADA خود را به یک استخر سهام واگذار کنید و بدون انتقال مالکیت دارایی، مشارکت داشته باشید و پاداش دریافت کنید.

این پروتکل اجماع اثبات سهام در کاردانو اوروبوروس (Ouroboros) نام دارد و نحوه انتخاب تولیدکنندگان بلاک و رسیدن مشارکت‌کنندگان شبکه به توافق درباره وضعیت بلاک چین را مشخص می‌کند.

برای آشنایی بیشتر با استیکینگ و نقش آن در شبکه‌های بلاک چینی، می‌توانید مقاله استیکینگ چیست را مطالعه کنید.

تا ۱۵٪ سود سالانه، بدون معامله

در استخر مشارکت سرمایکس، بدون نیاز به ترید یا تحلیل بازار، تا ۱۵٪ سود سالانه دریافت کن و دارایی دیجیتالت رو به جریان بنداز

شروع سرمایه‌گذاری

مدل eUTXO در کاردانو چیست؟

شبکه‌های بلاک چینی برای ثبت و مدیریت تراکنش‌ها از مدل‌های مختلفی استفاده می‌کنند که در کاردانو eUTXO یا Extended UTXO به معنای خروجی تراکنش خرج‌نشده توسعه‌یافته نام دارد. برای درک این مدل، ابتدا باید مفهوم خروجی خرج‌نشده تراکنش (UTXO) را توضیح دهیم.

به زبان ساده، UTXO به مقداری از ارز دیجیتال گفته می‌شود که از یک تراکنش قبلی باقی‌مانده و هنوز خرج نشده است.

برای مثال، فرض کنید یک اسکناس ۱۰۰ هزارتومانی دارید و می‌خواهید ۶۰ هزار تومان خرید کنید. شما نمی‌توانید فقط ۶۰ هزار تومان از اسکناس را جدا کنید، بنابراین کل اسکناس را به فروشنده می‌دهید و ۴۰ هزار تومان باقی‌مانده را پس می‌گیرید.

در مدل UTXO نیز تقریباً همین اتفاق رخ می‌دهد و خروجی‌های خرج‌نشده تراکنش‌های قبلی به‌عنوان ورودی وارد تراکنش جدید می‌شوند و خروجی‌های جدید ایجاد می‌شوند.

فرض کنید یک UTXO به ارزش ۱۰ آدا در کیف پول خود دارید و می‌خواهید ۶ آدا ارسال کنید. این UTXO به طور کامل در تراکنش مصرف می‌شود و تراکنش یک خروجی ۶ آدا برای گیرنده و یک خروجی جدید شامل ۴ آدا برای شما ایجاد می‌کند.

به‌این‌ترتیب، ۴ آدا باقی‌مانده دوباره به شکل یک UTXO جدید در اختیار شما قرار می‌گیرد.

اگر خروجی خرج‌نشده تراکنش وجود نداشت، شبکه باید مانند یک حساب بانکی ساده فقط موجودی هر آدرس را کم‌وزیاد می‌کرد. اما در مدل UTXO، شبکه به‌جای تغییر مستقیم یک موجودی، خروجی‌های قبلی را مصرف می‌کند و خروجی‌های جدید می‌سازد.

مهم‌ترین مزیت UTXO این است که هر تراکنش را می‌توان به‌صورت دقیق و مستقل بررسی کرد. این مدل همچنین امکان بررسی ساده سوابق تراکنش‌ها و جلوگیری از دوبار خرج‌کردن یک دارایی را فراهم می‌کند.

در کاردانو، از مدل eUTXO استفاده می‌شود که نسخه توسعه‌یافته مدل یو‌تی‌ایکس‌او است. در eUTXO، هر خروجی تراکنش می‌تواند علاوه بر مقدار دارایی، اطلاعات و قوانین مربوط به نحوه خرج‌شدن آن را نیز در خود داشته باشد.

بنابراین، eUTXO علاوه بر اینکه مشخص می‌کند چه مقدار دارایی در یک خروجی وجود دارد، می‌تواند شرایطی را هم برای خرج‌شدن آن تعریف کند. این قابلیت به کاردانو اجازه می‌دهد منطق قراردادهای هوشمند را در فرایند اعتبارسنجی تراکنش‌ها اعمال کند.

قراردادهای هوشمند و توکن‌های بومی

همانند اتریوم، کاردانو نیز از قراردادهای هوشمند پشتیبانی می‌کند. قرارداد هوشمند برنامه‌ای است که قوانین مشخصی را روی بلاک چین اجرا می‌کند.

برای مثال، می‌توان قراردادی ساخت که اجازه انتقال ۱۰ ADA را فقط پس از رسیدن به یک زمان مشخص (مانند شروع سال ۲۰۲۷) صادر کند.

به کمک قراردادهای هوشمند می‌توان برنامه‌های غیرمتمرکز مختلفی مانند صرافی‌های غیرمتمرکز ایجاد کرد که اجرای قوانین و فرایندهای آن‌ها به‌صورت خودکار و بدون نیاز به یک نهاد مرکزی انجام می‌شود.

در این شبکه نیز توسعه‌دهندگان برای ساخت قراردادهای هوشمند کاردانو از پلوتوس (Plutus) که مجموعه‌ای از زبان‌ها و ابزارهای توسعه قرارداد هوشمند است استفاده می‌کنند.

علاوه بر قراردادهای هوشمند، امکان ایجاد و عرضه توکن‌های بومی نیز در شبکه کاردانو وجود دارد. توسعه‌دهندگان می‌توانند توکن‌های خود را روی این شبکه ایجاد و عرضه کرده و از زیرساخت کاردانو برای انتقال و مدیریت این دارایی‌ها استفاده کنند.

به‌عنوان‌مثال، SNEK یکی از توکن‌های ایجاد شده بر بستر شبکه کاردانو است که در قالب یک میم کوین فعالیت می‌کند. این توکن کاربردها، جامعه کاربری، ارزش بازار و قیمت خود را دارد؛ اما برای فعالیت به شبکه کاردانو وابسته است و کارمزد تراکنش‌های آن نیز با ارز دیجیتال آدا پرداخت می‌شود.

ارز ADA چیست و چه کاربردی دارد؟

توکن آدا (ADA) ارز بومی شبکه کاردانو است و برای انجام بسیاری از فعالیت‌ها در این شبکه استفاده می‌شود.

برای مثال، اگر بخواهید ارزهای دیجیتال را بر بستر شبکه کاردانو منتقل کنید، باید کارمزد تراکنش را با ADA پرداخت کنید. این ارز همچنین در تأمین امنیت شبکه، استفاده از برنامه‌های غیرمتمرکز و مشارکت حاکمیت کاردانو کاربرد دارد.

یکی از ساده‌ترین کاربردهای آدا، انتقال ارزش است. برای مثال، می‌توانید مقداری آدا را از کیف پول خود به آدرس کاردانو یک فرد دیگر ارسال کنید و کارمزد انجام این تراکنش را نیز با آدا بپردازید.

بیشتر بخوانید: کیف پول کاردانو چیست

رمز ارز کاردانو همچنین در سازوکار اثبات سهام نقش مهمی دارد.

شما می‌توانید دارایی آدا خود را به یک استخر استیک واگذار کنید تا در فرایند مشارکت در شبکه سهیم شوید و در ازای آن پاداش دریافت کنید. در این فرایند، مالکیت آدا به اپراتور منتقل نمی‌شود و دارایی همچنان در اختیار شما باقی می‌ماند.

یکی دیگر از کاربردهای ADA، مشارکت در حاکمیت شبکه است. اگر ADA داشته باشید، می‌توانید در تصمیم‌گیری‌های مربوط به آینده و توسعه کاردانو مشارکت کنید. در این فرایند، می‌توانید حق رأی خود را به یکی از نمایندگان واگذار کنید تا او از طرف شما در رأی‌گیری‌های حاکمیتی شرکت کند.

هرچه تعداد توکن ADA که یک نماینده از کاربران دریافت کرده بیشتر باشد، قدرت رأی بیشتری خواهد داشت.

ارز دیجیتال ADA در برنامه‌های مختلف اکوسیستم کاردانو نیز کاربرد دارد. برای مثال، اگر بخواهید از صرافی‌های غیرمتمرکز این شبکه استفاده کنید، برای پرداخت کارمزد تراکنش‌ها به ADA نیاز خواهید داشت.

تمام این موارد از جمله جذابیت‌های خرید کاردانو و سرمایه‌گذاری در این توکن به شمار می‌روند. کوچک‌ترین واحد آدا، لاولیس (Lovelace) نام دارد و هر ۱ آدا برابر با ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ Lovelace است.

کاردانو را چه کسی ساخته است؟

توسعه پروژه کاردانو در سال ۲۰۱۵ توسط چارلز هاسکینسون (Charles Hoskinson) و جرمی وود (Jeremy Wood) آغاز شد و شبکه اصلی آن در سپتامبر ۲۰۱۷ فعالیت خود را شروع کرد. هاسکینسون پیش از راه‌اندازی کاردانو، یکی از بنیان‌گذاران اتریوم بود و در توسعه این شبکه نقش داشت.

در سال‌های ابتدایی، توسعه و مدیریت بخش‌های مختلف کاردانو میان سه مجموعه تقسیم شده بود. شرکت IOHK که امروزه با نام IOG شناخته می‌شود، توسعه فنی و نرم‌افزاری شبکه را برعهده داشت. بنیاد کاردانو (Cardano Foundation) روی توسعه و گسترش اکوسیستم تمرکز می‌کرد و امورگو (Emurgo) نیز بخش تجاری پروژه را برعهده داشت.

امروزه نقش نهادهای اولیه در مدیریت کاردانو نسبت به گذشته کاهش‌یافته است و تصمیم‌گیری درباره آینده کاردانو و توسعه شبکه تا حد زیادی از طریق ساختار حاکمیت غیرمتمرکز و با مشارکت جامعه انجام می‌شود.

حاکمیت شبکه کاردانو چگونه انجام می‌شود؟

در حاکمیت شبکه کاردانو، پیشنهادهای مختلف برای تغییر یا توسعه شبکه مطرح می‌شوند و بر اساس نوع پیشنهاد، فرایند رأی‌گیری انجام می‌شود. درصورتی‌که پیشنهاد بتواند آرای لازم را به دست آورد، مراحل اجرای آن در شبکه دنبال خواهد شد.

در این ساختار، سه گروه اصلی نمایندگان، اپراتورها و کمیته قانون اساسی در تصمیم‌گیری‌ها نقش دارند. هر یک از این گروه‌ها باتوجه‌به نوع پیشنهاد، نقش متفاوتی در بررسی و تصمیم‌گیری درباره آن دارند.

نمایندگان منتخب (DRep) افرادی هستند که در رأی‌گیری‌های حاکمیتی کاردانو شرکت می‌کنند و دارندگان ADA می‌توانند حق رأی خود را به آن‌ها بسپارند تا از طرف آن‌ها رأی دهند.

اگر شما نیز قصد مشارکت در تصمیم‌گیری‌ها را دارید، می‌توانید نماینده‌ای را انتخاب کرده و حق رای موجودی ADA خود را به آنها واگذار کنید.

اپراتورهای استخر سهام (SPO) نیز علاوه بر نقش خود در تولید بلاک و تأمین امنیت شبکه، در رأی‌گیری درباره برخی تصمیم‌های مهم نیز مشارکت می‌کنند. برای مثال، تغییرات اساسی در شبکه مانند هارد فورک، برخی تغییرات پارامترهای مهم شبکه و رأی عدم اعتماد از جمله مواردی هستند که اپراتورهای استخر سهام در آن‌ها نقش دارند.

کمیته قانون اساسی نیز وظیفه دارد برخی پیشنهادهای حاکمیتی را از نظر سازگاری با قانون اساسی کاردانو بررسی کند. این کمیته در واقع یکی از بخش‌های نظارتی ساختار حاکمیت شبکه است و می‌تواند درباره مطابقت تصمیم‌های حاکمیتی با اصول تعیین‌شده در قانون اساسی اظهارنظر کند.

شبکه کاردانو چه کاربردهایی دارد؟

کاردانو تنها یک شبکه بلاک چینی برای انتقال و پردازش تراکنش‌های ADA نیست و به‌مرور کاربردهای مختلفی پیدا کرده است. تیم کاردانو نیز حوزه‌های مختلفی را برای استفاده از این شبکه معرفی کرده‌اند که در ادامه به آن‌ها می‌پردازیم.

• هویت دیجیتال: به کمک ابزارهای غیرمتمرکز، می‌توانید هویت دیجیتال خود را ایجاد و مدیریت کنید و کنترل بیشتری روی اطلاعات هویتی خود داشته باشید.
• آموزش: می‌توانید مدارک و سوابق تحصیلی را روی بلاک چین ثبت کنید تا امکان بررسی و تأیید آن‌ها ساده شود.
• احراز هویت مالی: مؤسسات مالی می‌توانند از کاردانو برای ساده‌تر کردن فرایند احراز هویت مشتریان استفاده کنند.
• خدمات دولتی: می‌توان اسناد و مدارک رسمی را روی بلاک چین ثبت کرد تا تغییر یا جعل آن‌ها دشوار شود.
• امور مالی غیرمتمرکز: می‌توانید از برنامه‌های مالی غیرمتمرکز مانند صرافی‌ها و پلتفرم‌های وام‌دهی استفاده کنید.
• پرداخت‌ها: می‌توانید از کاردانو برای انتقال دارایی و انجام پرداخت‌های بین‌المللی استفاده کنید.
• زنجیره تأمین: می‌توان مسیر تولید و جابه‌جایی یک محصول را از ابتدا تا رسیدن به مصرف‌کننده ثبت و رهگیری کرد.
• کشاورزی: می‌توانید اطلاعات مربوط به محصولات کشاورزی را از مرحله تولید تا عرضه ثبت و پیگیری کنید.
• خرده‌فروشی: می‌توان سوابق و منشأ محصولات را ثبت کرد تا تشخیص کالاهای تقلبی ساده شود.
• برنامه‌های اجتماعی: سازمان‌ها می‌توانند از کاردانو برای ثبت و توزیع شفاف‌تر منابع و کمک‌های مالی استفاده کنند.
• ذخیره‌سازی داده: می‌توانید از راهکارهای غیرمتمرکز برای نگهداری و مدیریت داده‌ها استفاده کنید.
• دارایی‌های توکنیزه‌شده: می‌توانید برخی دارایی‌های واقعی را به دارایی دیجیتال تبدیل کنید و حتی مالکیت بخشی از آن‌ها را در قالب توکن نشان دهید.
• سیستم‌های رأی‌گیری: می‌توان از بلاک چین برای ایجاد سیستم‌های رأی‌گیری شفاف استفاده کرد.
• موسیقی و مالکیت فکری: هنرمندان می‌توانند حقوق آثار خود را ثبت کنند و برای دریافت مستقیم درآمد و حق امتیاز از آثارشان استفاده کنند.

مزایا و محدودیت‌های کاردانو چیست؟

با وجود مزایای مختلف شبکه کاردانو، این بلاک چین با محدودیت‌هایی نیز روبه‌رو است که می‌توانند بر میزان پذیرش و رشد اکوسیستم آن تأثیر بگذارند؛ بنابراین، اگر قصد سرمایه‌گذاری روی آدا یا فعالیت در اکوسیستم کاردانو را دارید، بهتر است با این محدودیت‌ها نیز آشنا شوید.

کاردانو با استفاده از سازوکار اثبات سهام، برای تولید بلاک به استخراج و مصرف بالای انرژی نیاز ندارد. بااین‌حال، معماری این شبکه در برخی بخش‌ها پیچیده است و درک ساختارهایی مانند مدل eUTXO می‌تواند برای توسعه‌دهندگان و به‌ویژه افراد تازه‌وارد، دشوار باشد.

کاردانو همچنین امکان ساخت و اجرای قراردادهای هوشمند و برنامه‌های غیرمتمرکز را فراهم می‌کند. بااین‌حال، توسعه‌دهندگان برای ساخت برنامه روی این شبکه باید با ابزارها و روش‌های توسعه مخصوص کاردانو آشنا باشند.

همچنین در کاردانو می‌توان توکن‌ها را مستقیماً روی خود شبکه ایجاد و منتقل کرد و برای انتقال آن‌ها نیازی به قرارداد هوشمند جداگانه نیست. بااین‌حال، این شبکه برای جذب کاربران و توسعه‌دهندگان با سایر بلاک چین‌های دارای قرارداد هوشمند رقابت می‌کند و این رقابت می‌تواند بر رشد اکوسیستم کاردانو تأثیر بگذارد.

ساختار حاکمیت کاردانو نیز به دارندگان ADA اجازه می‌دهد در تصمیم‌گیری درباره آینده شبکه مشارکت کنند. بااین‌حال، موفقیت این ساختار به مشارکت فعال دارندگان ADA و سایر اعضای جامعه در رأی‌گیری‌ها و تصمیم‌گیری‌های شبکه بستگی دارد.

آیا کاردانو قابل‌استخراج است؟

خیر، کاردانو از سازوکار اثبات سهام استفاده می‌کند و مانند بیت کوین با دستگاه‌های ماینر استخراج نمی‌شود.

در این شبکه برای تولید بلاک، نیازی به رقابت ماینرها برای حل مسائل پیچیده ریاضی وجود ندارد. در عوض، استخرهای سهام در فرایند اجماع شبکه مشارکت می‌کنند و برای تولید بلاک‌های جدید انتخاب می‌شوند.

احتمال انتخاب هر استخر نیز به میزان سهامی که در اختیار دارد یا به آن واگذار شده است، ارتباط دارد.

اگر ارز ADA داشته باشید، می‌توانید دارایی خود را به یک استخر سهام واگذار کنید و از این طریق در سازوکار اثبات سهام شبکه مشارکت داشته باشید.

جمع‌بندی

کاردانو یک بلاک چین لایه ۱ مبتنی بر اثبات سهام است که علاوه بر انتقال ADA، از استیکینگ، قراردادهای هوشمند، توکن‌های بومی و حاکمیت غیرمتمرکز پشتیبانی می‌کند. اگر قصد بررسی این شبکه را دارید، بهتر است فقط به قیمت ADA توجه نکنید و میزان استفاده واقعی از شبکه، فعالیت برنامه‌های غیرمتمرکز، وضعیت استیکینگ و مشارکت کاربران در حاکمیت را هم در نظر بگیرید؛ چون رشد اکوسیستم کاردانو به همین عوامل وابسته است.

سؤالات متداول