سازمان پژوهشی مؤسسه رند در مقاله‌ای به نوشته کاترین استوارت به بررسی بازار ارز دیجیتال پرداخته است. این گزارش به دلیل اهمیت آن برای علاقه مندان و سرمایه گذاران ارز دیجیتال و کریپتو در چهار قسمت آماده شده است. آنچه در ادامه می‌خوانید قسمت اول این گزارش ۴ قسمتی است. لازم به دکر است قسمت های بعدی این گزارش طی روزهای آتی در دسترس خوانندگان گرامی قرار خواهد گرفت.

ارزجو: فراگیری کلیه امور دیجیتالی طی ۲۰ سال اخیر تسریع شده و رشد آن به صورت تصاعدی ادامه دارد. تکنولوژی دیجیتالی هر چه بیشتر با زندگی روزمره گره می‌خورد: از تدریس و آموزش، تا تعامل سیاسی و حتی مدیریت سلامت و مدیریت مالی. پیشرفت‌ها در حوزه دیپلماسی دیجیتالی و شتاب ظهور آن‌ها، پدیدار شدن نوآوری‌ها و کاربردهای جدیدی را در پی داشته که زندگی ما را به طرق مختلف و اغلب به طور عمیق، تحت تأثیر قرار داده‌اند. در حالی که دیجیتالی شدن، فرصت‌ها و انگیزش‌های متعددی را به وجود آورده، موجد نیازی حیاتی به درک چالش‌های آن برای جامعه و رفع آن چالش‌ها نیز شده است. مؤسسه کرشام و مؤسسه رند اروپا در مشارکت با هم، برنامه سالانه تفکر پیرامون رهبری را در مؤسسه سنت جورج، طراحی کرده و ارائه می‌دهند. از زمان آغاز این برنامه در سال ۲۰۱۶، هدف آن عبارت بوده است از بررسی فرصت‌ها و چالش‌هایی که دیپلماسی دیجیتالی در عرصه‌های مختلف جامعه، ایجاد می‌کند.[۱] برنامه ارز و آینده مشاوره معاملاتی که در تاریخ ۴ و ۵ مه سال ۲۰۱۷ ارائه شد، سومین مورد از چهار برنامه مشاوره‌ای بود که به عنوان بخشی از برنامه تفکر رهبری سال ۲۰۱۷، برگزار شد.

توانایی ما برای مبادله ارزش و انجام معاملات تجاری، متکی بر میزان گستره ارتباط است: توانایی شناسایی دیگر افراد یا مؤسسه‌هایی که خواهان معامله با ما هستند، برقراری ارتباط با آن‌ها و مبادله کالاها یا خدمات با آن‌ها. در راستای تقویت این گستره ارتباط، پلتفرم‌های دیجیتالی همچنین موجد نوآوری‌هایی در شیوه دادوستد ما شده‌اند: از سفارش‌های خرید آنلاین اولیه گرفته تا دارایی‌های دیجیتالی و ارزهای رمزگذاری‌شده پیچیده امروزی که می‌توان آن‌ها را بدون هیچ‌گونه معادل مادی، خلق و معامله کرد. درک الزامات اقتصادی، اجتماعی و سیاسی چنین تغییری در شیوه دادوستد ما – و نحوه تطبیق آن با بستر گسترده‌تر گرایش‌های اجتماعی اقتصادی -–حوزه‌های کلیدی مورد توجه سیاست‌گذارانی هستند که خواهان رسیدگی به چالش‌های اجتماعی و استفاده بهینه از چنین پلتفرم‌هایی در راستای منفعت عمومی هستند.

ارزهای دیجیتال

با در نظر گرفتن این ملاحظات، پرسش مهمی که برای گروه مشاوره مطرح شد عبارت بود از این‌که: با توجه به این‌که تکنولوژی دیجیتالی همچنان شیوه دادوستد ما را تغییر خواهد داد و با توجه به ظهور ارزهای جدید، ما چطور می‌توانیم تضمین کنیم که منافع حاصل از یک جهان درهم‌تنیده، همچنان در دسترس همه افراد جامعه باقی خواهد ماند؟

جلسه مشاوره در مؤسسه سنت جورج برگزار شد. مانند دیگر جلسات برنامه تفکر رهبری، مباحثات ما بر اساس «پروتکل مؤسسه سنت جورج» و «قوانین مؤسسه کرشام»، صورت گرفت.[۲] مشارکت‌کنندگان در این رویداد، شامل چهره‌های برجسته‌ای از دانشگاه، صنعت، دولت و سازمان‌های بخش-ثالث، بودند که هم جنبه‌های فنی و هم جنبه‌های اجتماعی-سیاسی ارزهای دیجیتالی و گستره شیوه‌های معامله را تحت پوشش قرار می‌دهند (برای مشاهده فهرست کامل مشارکت‌کنندگان، نگاه کنید به صفحه ۲۲).

قبل از جلسه مشاوره، بروشوری به منظور ارائه اطلاعات در مورد پیش‌زمینه برخی از مسائل و مهیاکردن شرایط برای بحث، در اختیار مشارکت‌کنندگان قرار گرفت.[۳]

در گزارش پیش رو، بحث‌های صورت‌گرفته میان مشارکت‌کنندگان و موضوعات کلیدی مطرح‌شده در خلال جلسه مشاوره دو-روزه، مرور می‌شود. هدف از ارائه این گزارش عبارت است از کسب ایده‌های اولیه پیرامون تغییر شیوه دادوستد ما به واسطه تکنولوژی دیجیتالی و ایده‌های مربوط به الزامات چنین تغییری برای جامعه، و نیز ارائه توصیه‌هایی برای پژوهش بیشتر. مشارکت‌کنندگان ترغیب شدند تا موضوعات مورد بحث را در راستای رسیدن به درکی بهتر از موضوعات نوظهور، بسط دهند. از آنجا که این موضوعات طیف گسترده‌ای را دربر می‌گیرد، در گزارش حاضر آن‌ها را بر اساس موضوع دسته‌بندی کرده‌ایم. همچنین باید خاطرنشان کرد که دیدگاه‌ها و طرح‌های پیشنهادی موجود در گزارش حاضر، ممکن است ضرورتاً مورد تأیید همه افراد مشارکت‌کننده در جلسه نباشد.

 

  • ارز در یک جهان دیجیتالی

در راستای تلاش برای بسط یک درک مشترک از موضوع مورد نظر، ما بحث خود را با بررسی ماهیت ارز در جهانی که هر چه بیشتر دیجیتالی می‌شود، آغاز کردیم.[۴] به خصوص، تمرکز ما روی موارد زیر بود: درک تأثیر بالقوه ساختارهای مالی برجسته، مسیر احتمالی انطباق با این اشکال ارزی جدید، و درک ما از خود مفهوم ارز.

ارزهای دیجیتال

چشم‌اندازهای انطباق با ارز دیجیتال

چشم‌اندازهای انطباق با ارزهای رمزگذاری‌شده[۵] و استفاده از آن‌ها، یکی از موضوعات اصلی‌ای بود که در خلال بحث پدیدار شد. مشارکت‌کنندگان اشاره کردند که بیت‌کوین یعنی غالب‌ترین ارز رمزگذاری‌شده، هنوز برای برخی افراد «ترسناک» است. با وجود این، اگرچه برخی همچنان از بیت‌کوین در راستای اهداف مجرمانه استفاده می‌کنند، عوامل جذاب عمده‌ای – نظیر عدم محدودیت جغرافیایی، کارآمدی و معاملات کم-هزینه – به معنای آن است که با توجه به ورود شمار بیشتری از مؤسسه‌ها و سرمایه‌گذاری‌های آتی به بازار و پتانسیل معاملات ماشین-با-ماشین، بیت‌کوین هر چه بیشتر پذیرفته می‌شود. برخی بر این باور بودند که در صورت توسعه مبادلات بهتر، خرید بیت‌کوین ساده‌تر می‌شد، اگرچه یکی از مشارکت‌کنندگان اشاره کرد که بیت‌کوین همچنان بیشتر به عنوان ذخیره ارزش مورد استفاده قرار می‌گیرد تا به عنوان یک واسطه مبادله.

دیدگاه‌ها پیرامون نقش آتی ارز رمزگذاری‌شده در معاملات روزمره، ترکیبی از ایده‌های مختلف بود. برخی از مشارکت‌کنندگان بر این باور بودند که فنّاوری‌های دیجیتالی، نیاز به ارز فیزیکی را، به خصوص در میان نسل‌های جوان‌تر که به تعامل با پلتفرم‌های دیجیتالی و ارتباطات مجازی بیشتر عادت دارند، کاهش می‌دهد. در این رابطه، عنوان شد که چنین «عادی‌سازی» تکنولوژی دیجیتالی (و به خصوص توانایی دادوستد از طریق گوشی‌های هوشمند)، با توجه به این‌که شهروندان می‌توانند به طور بالقوه، طیفی از ارزهای دیجیتالی را برای اهداف مختلف و دادوستد با هر یک در صورت لزوم، در اختیار داشته باشند، می‌تواند موجد کاهش نیاز به ارز فیزیکی، یا حتی ارز بدون پشتوانه[۶] به طور گسترده، شود. این امر ما را به سمت بررسی چشم‌انداز یک ارز «جهانی» واحد و قیمت‌های جهانی همبسته با آن با منافع بالقوه برای افزایش کارآمدی، سوق داد – اگرچه برخی پرسیدند که آیا از دست دادن تنوع بدین شیوه، یک منفعت خواهد بود، یا این‌که آیا با توجه به توانایی پلتفرم‌های دیجیتالی برای تبدیل آنی قیمت‌ها، آیا چنین ارز جهانی‌ای حتی مورد نیاز خواهد بود.

دیدگاه مبنی بر افزایش نفوذ ارزهای رمزگذاری‌شده در میان عموم، از جانب افراد دیگری در گروه، به چالش کشیده شد. مخالفان بر این باور بودند که اگرچه ناپایداری ممکن است برای سرمایه‌گذاران خوب باشد، اما ارزهایی که ثبات بالایی دارند- نظیر ارزهایی که توسط یک مؤسسه مرکزی پشتیبانی می‌شوند – برای معاملات روزمره (برای مثال، پرداخت کرایه و تنظیم فهرست قیمت‌ها)، و تثبیت قیمت[۷] ارزهای جایگزین، در ارجحیت هستند. اگرچه تاکنون طرح‌هایی برای افزایش «ثبات» ارزهای رمزگذاری‌شده مطرح شده است[۸]، خاطرنشان شد که چنین طرح‌هایی هنوز کاربرد عمومی نیافته‌اند.

قیمت بیت کوین صنعت بلاک چین

برخی دیگر استدلال کردند که علی‌رغم نوآوری‌های صورت گرفته در زمینه پرداخت‌های دیجیتالی، این مسئله همچنان مطرح است که مردم گرایش دارند در عمده معاملات خود از همان ارزی استفاده کنند که به آن‌ها پرداخت می‌شود و با آن مالیات خود را می‌پردازند. در این رابطه، این احساس وجود داشت که در جریان بحث پیرامون ارزهای جایگزین یا ارزهای دیجیتالی، ما باید پرسش زیر را نیز مد نظر قرار دهیم: «آیا واقعاً می‌توان واحد پولی غالب را کنار زد؟»

مشارکت‌کننده دیگری ادعا کرد که کارآمدی ارتباطات که به واسطه پلتفرم‌های دیجیتالی میسر شده، نیاز به ارز را به طور کلی برطرف می‌کند: «تا وقتی که به جریان برق دسترسی داریم». با این وجود، دیگر مشارکت‌کنندگان این مسئله را مطرح کردند که آیا تهاتر مستقیم کالاها و خدمات می‌تواند آن‌قدر کارآمد شود که به شیوه غالب بدل شود، و استدلال کردند که ارز همچنان نقش یک سند بدهی را در این رابطه ایفا خواهد کرد. نقش ارز در امکان‌پذیر ساختن تسویه‌حساب برای مؤسسه‌های مالی[۹] نیز مورد بحث و بررسی قرار گرفت، اگرچه برخی اشاره کردند که پرداخت‌های دیجیتالی در صورتی که به گونه‌ای هماهنگ‌شده صورت گیرد، حتی می‌تواند در نهایت پایانی برای نیاز به تسویه‌حساب باشد.

به طور کلی، اتفاق‌نظر گسترده‌ای وجود داشت مبنی بر این‌که حداقل در کوتاه‌مدت، ما شاهد اقتصادی خواهیم بود که با نوآوری، ارزها و روش‌های جدید معامله، و نیز ارز فیزیکی سنتی، تکامل می‌یابد. این امر نیز برجسته شد که در حالی که ما اکنون به راحتی از استرلینگ در بریتانیا استفاده می‌کنیم، دیگر انواع ارز ممکن است اشکال متفاوتی از ارزش، نظیر منافع جمعی یا پایین‌ترین سطح کنترل دولتی، را فراهم آورند. در حالی که ارزهای متفاوت – هم دیجیتالی و هم فیزیکی – در آینده‌ای قابل پیش‌بینی همچنان استفاده خواهند شد، اما ممکن است «ماتریس تصمیماتی» که ما حین تصمیم‌گیری پیرامون این‌که از یک شکل ارز به جای شکل دیگری از آن استفاده کنیم – چه ارز محلی، ملی، خارجی یا ارز رمزگذاری‌شده، مد نظر قرار می‌دهیم، به طور فزاینده‌ای گسترده‌تر شود (این امر در ادامه به تفصیل مورد بحث و بررسی قرار خواهد گرفت).

پوند بریستول

یکی از نمونه‌های پلتفرم‌های دیجیتالی تسهیل‌کننده توسعه ارزهای جایگزین، که در خلال بحث ما مد نظر قرار گرفت عبارت بود از پوند بریستول. پوند بریستول در سال ۲۰۱۲ به عنوان یک شرکت سهامی عام به منظور مدیریت اداره یک ارز عمومی محلی برای بریستول با هدف حفظ گردش پول در اقتصاد محلی، پایه‌گذاری شد. پوند بریستول – با نرخ مبادله یک به یک با پوند بریتانیای کبیر – مورد قبول مقامات محلی است و می‌توان از آن برای پرداخت قبوض انرژی محلی، مالیات شهری و دادوستد، استفاده کرد. این واحد ارزی به عنوان پول کاغذی و از طریق پرداخت‌های متنی (مدیریت شده توسط یک واحد اعتباری محلی)، مبادله می‌شود، پوند بریستول در نظر دارد تا ارائه کارت‌های بدون‌تماس را در سال ۲۰۱۷ آغاز کند.[۱۰]

 

  • سیستم مالی آتی

یک موضوع کلیدی‌ای که مطرح شد، مربوط است به تأثیر بالقوه تکنولوژی‌های دیجیتالی بر ساختار سیستم مالی و نقش بانک مرکزی.

با توجه به سهولت فزاینده استفاده از پلتفرم‌های دیجیتالی و هزینه‌های رو به کاهش پیاده‌سازی آن‌ها، و عدم نیاز ارز رمزپایه به گردش از طریق یک واحد مبادله مرکزی، این پرسش برای برخی مشارکت‌کنندگان مطرح شد که آیا موقعیت بانک مرکزی به عنوان ضامن ذخیره ارزش، به چالش کشیده خواهد شد – اگرچه همان طور که در بالا اشاره شد، برخی مشارکت‌کنندگان بر این باور بودند که یک ارز مورد پشتیبانی بانک مرکزی، همچنان در آینده‌ای قابل پیش‌بینی، منافعی دربر خواهد داشت.

حتی با وجود حضور غالب بانک مرکزی، ارزهای رمزگذاری‌شده می‌توانند به واسطه امکان‌پذیر ساختن «ترک» سیستم در پاسخ به تصمیمات حوزه سیاست پولی، برای مردم، بر سیاست پولی تأثیر بگذارند.[۱۱] این امر هم به عنوان یک منفعت بالقوه به واسطه عمل کردن به عنوان یک ابزار محک تصمیمات بد دولتی، و هم به عنوان یک ریسک بالقوه به واسطه منحل کردن کنترل و نفوذ دولت بر سیستم مالی، به خصوص در پاسخ به بحران‌ها، شناسایی شد. در برخی مواقع، این عدم کنترل دولتی می‌تواند سبب تعمیق بحران شود، چراکه ترک سیستم مالی غالب را برای مشارکت‌کنندگان میسر می‌سازد و در نتیجه موجد بی‌ثباتی بیشتر می‌شود.[۱۲]

مشارکت‌کنندگان دیگری اشاره کردند که «مدل سنتی» انجام امور در بانکداری و سیاست‌گذاری، با یک نرخ بالای انتقال بین دو بخش، ممکن است در حال تغییر باشد، چراکه شمار فزاینده‌ای از مردم به سمت اشتغال در اکوسیستم تکنولوژی و سرمایه‌گذاری مشترک «سیلیکون ولی»، می‌روند؛ امری که پیامدهای بالقوه‌ای برای «محور قدرت» صنایع مالی سنتی دربر دارد.

ارزهای دیجیتال
ارز دیجیتال

مشارکت‌کنندگان اشاره کردند که «ارز، چیزی بیش از صرف ارز است»؛ یک زیرساخت مالی گسترده در طول زمان ظهور کرده است که شامل معیارها و ساختارهای پیچیده مرتبط با مبادله سنتی ارزش و پول نقد فیزیکی است. در این رابطه، بیت‌کوین و دیگر نوآوری‌ها در زمینه توانایی دادوستد، حاکی از یک «مرکزیت‌زدایی» از ساختارهای مالی است: توانایی جداسازی برخی کارکردهای مجزای سیستم بانکداری سنتی (نظیر تسهیل معاملات بین افراد)، بدون نیاز به درگیر شدن با دیگر جنبه‌های سنتی مربوطه سیستم مالی (نظیر نقش یک بانک در نگهداری سپرده‌های فردی). خاطرنشان شد که اگر ما مرکزیت‌زدایی از این ساختارها را آغاز کنیم، آنگاه مشخص نیست که تأثیر نهایی این امر چه خواهد بود – یا این‌که چه جنبه‌های سودمند گسترده‌تری از سیستم فعلی ممکن است از دست برود.

ما همچنین در مورد توسعه بالقوه انجمن‌های اقتصادی بین‌المللی که محدود به اقتدار دولتی نیستند، بحث کردیم. این انجمن‌ها که یکی از مشارکت‌کنندگان آن‌ها را «جوامع ابری» نامید، می‌توانند به طور بالقوه به صورت الکترونیکی فراسوی مرزها و بدون محدودیت از جانب قوانین ملی یا پیمان‌های تجاری، وارد معامله شوند. یکی دیگر از مشارکت‌کنندگان اظهار کرد که چنین فعالیت اقتصادی پیشاپیش به صورت طبیعی روی می‌دهد؛ البته با پویایی‌های محلی مجزا و نه به صورت یکپارچه درون یک دولت. در این رابطه، ائتلاف‌های بین‌المللی انواع عمده مناطق اقتصادی می‌تواند با وجود پلتفرم‌های ارزی یا معاملاتی نوظهوری که متناسب با نیازهای ویژه طراحی شده، توسعه یابد (برای نمونه، ائتلافی که بین شهرها و به منظور معامله با استفاده از یک ارز جایگزین خاص، تشکیل شده است).

 

پایان قسمت اول

ادامه دارد…

 

[۱] – برای اطلاعات بیشتر نگاه کنید به:

https://www.rand.org/randeurope/research/projects/corsham-institute-thought-leadership-programme.html یا

https://www.corshaminstitute.org/research/

[۲] – نگاه کنید به: https://www.chathamhouse.org/about/chatham-house-rule

[۳] – استوارت، کاترین، سلیل گانشکار و کاترین منویل. ارز دیجیتالی و آینده داد و ستد. سنتا مونیکا، مؤسسه رند، ۲۰۱۷٫ https://www.rand.org/pubs/perspectives/PE254.html

[۴] – ارز یک شکل عموماً پذیرفته شده پول است، شامل سکه‌ها و پول کاغذی، که توسط دولت منتشر می‌شود و درون اقتصاد به گردش درمی‌آید. ارز استفاده شده به عنوان ابزار مبادله کالاها و خدمات، پایه تجارت است. اینوستوپدیا، ۲۰۱۷٫ «ارز چیست». ۱۸ اوت ۲۰۱۷: http://www.investopedia.com/terms/c/currency.asp#ixzz4hK5hLACd

[۵] – یک ارز رمزگذاری‌شده عبارت است از «یک ارز دیجیتالی یا مجازی که برای تأمین امنیت آن از رمزگذاری استفاده می‌شود … این ارز توسط هیچ نهاد قدرت مرکزی منتشر نمی‌شود، و بنابراین از لحاظ نظری مصون از دخالت یا دستکاری دولت است». اینوستوپدیا، ۲۰۱۷٫ «ارز رمزگذاری‌شده چیست». ۱۸ اوت ۲۰۱۷: http://www.investopedia.com/terms/c/cryptocurrency.asp#ixzz4nMrcsTMq

[۶] – «پول بدون پشتوانه، ارزی است که دولت آن را قانونی اعلام کرده، ما فاقد پشتیبانی یک کالای فیزیکی است». اینوستوپدیا، ۲۰۱۷٫ «پول بدون پشتوانه چیست». ۱۸ اوت ۲۰۱۷: http://www.investopedia.com/terms/f/fiatmoney.asp#ixzz4nMrxow2V

[۷] – «تثبیت ارز، روشی است برای ثبیت ارز یک کشور به واسطه ثابت نگه داشتن نرخ مبادله آن نسبت به ارز کشوری دیگر». اینوستوپدیا، ۲۰۱۷٫ «تثبیت ارز چیست». ۱۸ اوت ۲۰۱۷: http://www.investopedia.com/terms/p/pegging.asp#ixzz4nMqWg7ve

[۸] – این پیشنهاد با در نظر گرفتن سکه‌های پایدار به عنوان مثالی از طرحی در این حوزه مطرح شده، البته هنوز عملیاتی نشده است. نگاه کنید به: بوترین، ویتالیک. ۲۰۱۴٫ «جستجو برای یک ارز رمزگذاری‌شده پایدار». وبلاگ اتریوم، ۱۱ نوامبر. ۱۸ اوت ۲۰۱۷: https://blog.ethereum.org/2014/11/11/search-stable-cryptocurrency/

[۹] – «تسویه حساب رویه‌ای است که از طریق آن یک سازمان به عنوان یک واسطه عمل کرده و نقش یک خریدار و فروشنده را در یک معامله ایفا می‌کند تا سفارش‌های طرف‌های معامله کننده را مرتب سازد». اینوستوپدیا، ۲۰۱۷٫ «تسویه حساب چیست». ۱۸ اوت ۲۰۱۷: http://www.investopedia.com/terms/c/clearing.asp#ixzz4nMsBtpPd

[۱۰] – پوند بریستول (صفحه اصلی). ۲۰۱۷٫ ۱۸ اوت ۲۰۱۷: http://bristolpound.org/. سانچز، سانتیاگو خوزه و فران مورنو. ۲۰۱۶٫ «از بریستول تا بارسلونا». ۱۸ اوت ۲۰۱۷: http://cat.elpais.com/cat/2016/11/22/internacional/1479854618_869834.html

[۱۱] – مشارکت‌کنندگان اشاره کردند که این امر به خصوص در کشورهایی نظیر ونزوئلا صادق بود، که در آن‌ها دستیابی به ارز خارجی، طلا یا دیگر دارایی‌ها دشوار است.

[۱۲] – مشارکت‌کنندگان اشاره کردند که یک ارز جایگزین به اندازه کافی بزرگ، می‌تواند سبب بی ثباتی جهانی بدین شیوه شود.