فناوری دیجیتال نه تنها شیوه برقراری ارتباط ما با یکدیگر را دستخوش تغییر کرده بلکه همچنین پلتفرم‌ها و ابزارهای معامله‌ای جدیدی را شکل داده که می‌توانند چگونگی سازماندهی و مبادله کالاها و خدمات را به صورت بنیادین دگرگون سازند. آنچه در ادامه می‌خوانید قسمت اول این مقاله ۳ قسمتی است که به بررسی چشم انداز بازار ارزهای دیجیتال و نحوه معاملات و تراکنش های مالی در آینده می‌پردازد. قسمت های دوم و سوم این گزارش طی روزهای آینده منتشر خواهد شد.

ارزجو: خدمات پیام‌رسانی اولیه به خریداران و فروشندگان این امکان را داده تا به صورت آفلاین با یکدیگر ارتباط برقرار نموده و معاملات را سروسامان دهند؛ شیوه‌های پیشرفته رمزگذاری انتقال مستقیم جزئیات مربوط به حساب‌های بانکی را امکان‌پذیر ساخته‌اند؛ شمار رو به رشد کاربران وب اداره وب‌سایت‌ها و سرویس‌های خدماتی بر مبنای درآمدهای تبلیغاتی آنلاین را سهولت بخشیده است، بر تعداد فروشگاه‌های آنلاین که قادر به دسترسی به بازارهای گسترده هستند افزوده است، و شکل‌ گیری غول‌ های تجارت آنلاین نظیر آمازون و eBay رو ممکن ساخته است. همزمان، نوآوری‌ها در حوزه پلتفرم‌های پرداخت موجب کمرنگ شدن پول فیزیکی حتی در بازار شده است. در سال ۲۰۱۶، حدود ۷۸ درصد همه معاملات خرده‌ فروشی در لندن با استفاده از کارت‌ های اعتباری انجام گرفتند.[۱]

 

پلتفرم‌های دیجیتال و آینده معاملات غیرپولی

توانایی پلتفرم‌های دیجیتال جهت برقراری ارتباط با مردم و عرضه کالاها و خدمات به دریافت‌کنندگان بالقوه از مبادلات مالی و تجارت فراتر می‌رود؛ طی سال‌های اخیر پلتفرم‌های جدیدی همچنین برای مبادلات غیرپولی و معاملات پایاپای شکل گرفته‌اند.

این پلتفرم‌ها از جمله این موارد را شامل می‌شوند: پلتفرم‌های مربوط به اهدای داوطلبانه کالا نظیر فری‌سایکل؛ پلتفرم‌های مربوط به مبادله خدمات نظیر سیستم مبادلهجامعه بین‌المللی که ابتکارات محلی بانکداری زمان را در سرتاسر دنیا به هم متصل می‌سازد و مبادلهبین‌المللی خدمات را امکان‌پذیر می‌کند؛ و پلتفرم‌های جدیدی که میان داوطلبان مایل و مشتاق و سازمان‌های نیازمند پیوند برقرار می‌کنند، از جمله داوطلبی آنلاین یا از راه دور (نظیر وب‌سایت داوطلبان آنلاین سازمان ملل که توسط سازمان ملل اداره می‌شود).

پلتفرم‌ها و ابزارهای معامله‌ای جدید می‌توانند چگونگی ساماندهی مبادلات کالا و خدمات را عمیقاً دستخوش تغییر کنند

این چیزی فراتر از تغییر شیوه کنونی خرید کالاها و خدمات است. مدل‌های جدید تجارت و معامله که بواسطه پلتفرم‌های دیجیتال تسهیل گردیده‌اند می‌توانند پیامدهای اقتصادی و اجتماعی گسترده‌تری در ارتباط با گستره کنترل دولت بر اقتصاد؛ ساختار مدل‌های سنتی مالیات، تأمین اجتماعی و بازنشستگی؛ و نقش افراد و جوامع در سیستم مالی به همراه داشته باشند. از آنجا که نوآوری در این حوزه از دورنمای گسترده و سریعی برخوردار است، در نتیجه باید درباره تأثیر بالقوه این تغییرات بر جامعه ــ و چگونگی مهار این تغییرات توسط دولت، جوامع، و افراد در راستای خیر و صلاح جامعه ــ به دقت تفکر و تأمل نمود.

مدل‌های تجاری و معامله‌ای جدید که بواسطه پلتفرم‌های دیجیتال سهولت یافته‌اند می‌توانند پیامدهای اقتصادی و اجتماعی گسترده‌تری به همراه داشته باشند

 

پیدایش پلتفرم‌ها و ابزارهای جدید معامله‌ای

نوآوری‌های برجسته در این حوزه عبارتند از:

  • پول الکترونیکی و نوآوری‌ها در حوزهمبادله ارزش: افزایش ارتباطات و ایجاد زیرساخت‌های بهتر موجب پیدایش پلتفرم‌های نوآورانه گوناگون جهت مبادله شده‌اند. این پلتفرم‌ها عبارتند از پلتفرم‌های پول الکترونیکی نظیر پِی‌پال (PayPal) و ونمو (Venmo) که پرداخت‌ها را کارآمد ساخته‌اند؛ اپلیکیشن‌های سرمایه‌گذاری نظیر ناتمگ (Nutmeg) که یک رابط کاربری ساده در اختیار افراد می‌گذارند؛ پرداخت‌های خرد در ازای محتوای آی‌پی‌محور نظیر آهنگ و مقاله که تنها یکبار به صورت فله‌ای در دسترس کاربر قرار می‌گیرند؛ و مدل‌های عملیاتی بدون پول نقد نظیر گرایشاداره حمل‌ونقل لندن به سمت زیرساخت‌های خدمات اتوبوس و مترو بدون استفاده از پول نقد. در ضمن، ارتباطات و پیوندهایی که به مدد وب شکل گرفته‌اند پیدایش الگوهای تجاری و ساختارهای بازاری جدید از جمله ظهور «اقتصاد گیگ» (gig economy) و پلتفرم‌های وام خرد و جمع‌سپاری نظیر کیک‌استارتر (Kickstarter) را امکان‌پذیر ساخته‌اند. در طولانی مدت، فناوری دفترکل توزیعی ــ که فناوری ورای بیت‌کوین محسوب می‌شود ــ می‌تواند پلتفرمی جهت مبادله اطلاعات، ارز دیجیتال، یا دیگر دارایی‌های نمادین میان افراد و سازمان‌ها فراهم آورد بدون آنکه به یک حاکمیت مرکزی نیاز باشد.[۲]
  • ارزهای رمزپایه: ارزهایرمزپایهارزهای خصوصی هستند که به صورت خصوصی اداره می‌شوند[۳]و از فرآیند رمزنگاری جهت امنیت خود بهره می‌گیرند. اینگونه ارزها از پشتیبانی یک نهاد مرکزی برخوردار نیستند.[۴] اکثر این ارزها از طریق سیستم‌های دفترکل توزیعی تبعیت می‌کنند که در قالب آنها معاملات توسط شبکه‌های از گره‌ها ثبت و راستی‌آزمایی می‌شوند. این بدان معناست که معاملات پیشین را می‌توان جستجو نمود و اطمینان حاصل کرد که ارزهای نمادین در هر مقطعی توسط مالک «واقعی» استفاده می‌شوند. صاحبان ارزهای نمادین می‌توانند از رمزهای شخصی جهت انجام معاملات بهره بگیرند. با اینکه بیت‌کوین بارزترین ارز رمزپایه به شمار می‌رود و روزانه بین ۱۵۰۰۰۰ تا ۳۵۰۰۰۰ معامله بر مبنای بیت‌کوین طی سال ۲۰۱۶ انجام گرفت،[۵]اما دیگر ارزهای رمزپایه نیز موجود هستند که از جمله می‌توان به این موارد اشاره کرد: ادر (ether)[6] که به پلتفرم بلاک‌چِین ادروم (Ethereum) متصل است؛ داش (Dash)[7] که فاقد هرگونه نهاد مرکزی است و صرفاً بر مبنای آرای صاحبان گره‌های عملیاتی مهم اداره می‌شود؛ و داگ‌کوین (Dogecoin)[8] که از یک عکس اینترنتی پرطرفدار مشتق شد و به یک ارز رمزپایه عملیاتی (کهتم آن یک سگ است) تبدیل شد. این ارز در زمان نگارش این گزارش هفدهمین ارز رمزپایه بزرگ از لحاظ سرمایه بازاری محسوب می‌شود.
  • ارزهای دیجیتال صادره توسط بانک مرکزی (CBDC):[9] CBDC به مدل‌های ارز دیجیتال اطلاق می‌شود که در قالب آنها ارز توسط بانک مرکزی کنترل و حفظ می‌شود و هیچ پول فیزیکی معادلی وجود ندارد. صدور ارز بدین شیوه می‌تواند تولید مقدار ثابتی ارز توسط بانک مرکزی را شامل شود و تعیین نرخ بهره بر مبنای فعالیت‌های بازاری را امکان‌پذیر سازد یا اینکه می‌توان یک نرخ بهره ثابت تعیین کرد و به بازار این امکان را داد تا از طریق خرید و فروش دارایی‌های موجود مقادیر کمّی پول را تعیین کند.[۱۰] با اینکه CBDC را از لحاظ تئوری می‌توان به شکل متمرکز عملیاتی نمود و معاملات را توسط یک نهاد مرکزی راستی‌آزمایی و پردازش نمود، اما در شیوه‌نامه کارکنان بانک انکلیس آمده است که برخورداری CBDC از جایگاه از زیرساخت‌های کشوری مستلزم آن است که هرگونه فرآیند اجرای عملی از انعطاف‌پذیری و امنیت یک دفترکل توزیعی برخوردار باشد (البته یک دفترکل توزیعی که توسط گره‌های مورد اعتماد کنترل می‌شود).[۱۱] با اینکه تعدادی از بانک‌های مرکزی نسبت به گزینه‌های ارز دیجیتال علاقه نشان داده‌اند ــ از جمله موارد آزمایشی در چین و هلند اجرایی شده‌اند و بانک انگلیس نیز دست به پژوهش‌هایی در این زمینه زده است[۱۲] ــ اما هیچگونهCBDCدر سطح گروه ۲۰ به صورت کامل عملیاتی نشده است.[۱۳]

 

افزایش ارتباطات و شکل‌گیری زیرساخت‌های بهتر موجب پیدایش پلتفرم‌های نوآورانه گوناگون در حوزه معاملات شده است

 

داده‌ها بعنوان ارز

با اینکه تبلیغات آنلاین از همان روزهای اول از مشخصه ثابت دنیای وب بوده است، اما شخصی‌سازی و هدفمندسازی بیش از پیش تبلیغات آنلاین به مدد ارتقای توانایی وب‌سایت‌ها جهت رهگیری بازدیدکنندگان و مصارف آنها (و در برخی موارد عادات گشت‌وگذار آنلاین آنها) سهولت پیدا کرده است. این امر منجر به افزایش تعداد شرکت‌هایی شده که تکیه‌شان بر یک مدل تجاری است که در قالب آن خدمات در ازای داده‌های کاربر به صورت رایگان ارائه می‌شوند ــ و همزمان بر تعداد شرکت‌های تبلیغاتی فناوری‌محور افزوده است.

با اینکه داده‌ها از این لحاظ شاید جایگزین ازرهای سنتی نباشند ــ هرچه که باشد مدل تجاری متکی بر انتظاراتی است مبنی بر اینکه بتوان داده‌های فوق‌الذکر را از طریق تبلیغات هدفمند پولی‌سازی نمود ــ اما محبوبیت پلتفرم‌هایی نظیر فیس‌بوک و گوگل نمایانگر نقش کانونی و پررنگ مدل‌های داده در برابر خدمات در زندگی روزمره است ــ همانگونه که ارزشگذاری اخیر اسنپ نشان داده است؛ اسنپ شرکت مادر پلتفرم رسانه اجتماعی اسنپ‌چت است که در قالب عرضه عمومی اولیه سهامش در ماه مارس ۲۰۱۷ به قیمت ۲۴ میلیارد دلار قیمت‌گذاری شد از آن جهت که یک پلتفرم تبلیغاتی محسوب می‌شود، علیرغم آنکه یک ضرر ۵۱۵ میلیون دلاری را در سال ۲۰۶ گزارش نمود.

منبع: بی‌بی‌سی نیوز ۲۰۱۷

 

پایان قسمت اول

ادامه دارد…

 

[۱] انجمن کارت‌های اعتباری انگلیس ۲۰۱۶

[۲] جهت مشاهده جزئیات بیشتر درباره فضای کنونی کسب‌وکار و قابلیت‌های بالقوه فناوری‌های دفترکل توزیعی رجوع شود به دسپاند و همکاران (۲۰۱۷) و https://www.rand.org/randeurope/research/projects/blockchain-standards.html

[۳] نعریف وب‌سایت اینوستوپدیا از عبارت پول دیجیتال عبارت است از «هرگونه ابزار پرداخت که صرفاً به شکل الکترونیک موجود است… [و] با استفاده از کامپیوتر مورد استفاده قرار گرفته و انتقال داده می‌شود.» http://www.investopedia.com/terms/d/digital-money.asp#ixzz4ede6VBm0

[۴] با این حال، برخی مؤلفان در راستای قانونمندسازی ارزهای رمزپایه گام‌هایی برداشته‌اند. برای مثال رجوع شود به بیت‌لایسنسن نیویورک که در راستای قانونمندسازی سازمان‌هایی که با استفاده از ارز دیجیتال دست به معامله می‌زنند ارائه شد (اداره خدمات مالی ایالت نیویورک ۲۰۱۷). همچنین رجوع شود به نقشه بیت‌لیگال (۲۰۱۷) و هلمز (۲۰۱۷).

[۵] رجوع شود به مقاله موجود بر روی وب‌سایت Coindesk (2017)

[۶] رجوع شود به صفحه اصلی وب‌سایت Ethereum (2016)

[۷] داش که سابقاً دارک‌کوین نام داشت در این زمینه ادعا کرده که اولین سازمان خودمختار غیرمتمرکز واقعی (DAO) است. جهت کسب اطلاعات بیشتر رجوع شود به بلاگ داش (۲۰۱۶).

[۸] رجوع شود به صفحه اصلی وب‌سایت Dogecoin (2017) و نمودار CoinMarketCap (2017)

[۹] این نام هنوز از مقبولیت گسترده‌ای برخوردار نشده اما توسط بانک اانگلیس استفاده می‌شود. ما در اینجا برای آنکه انواع مختلف ارز دیجیتال را از هم متمایز سازیم از آن استفاده می‌کنیم

[۱۰] باردیر و کامهوف ۲۰۱۶٫

[۱۱] باردیر و کامهوف ۲۰۱۶٫

[۱۲] رجوع شود به داس (۲۰۱۷) و پیتون (۲۰۱۶). بانک انگلیس همچنین مجموعه‌ای از سؤالات پژوهشی را منتشر نموده است.

[۱۳] برخی کشورها از جمله باربادوس، اکوادور، و تونس ارزهای دیجیتال عمومی عرضه نموده‌اند (دو میجر، ۲۰۱۷).